Bốn trăm là gì? Thưa,
là 400 năm hình thành và phát triển. Đúng vậy, bốn thế kỷ đã qua kể từ
ngày 4/4/1609, khi thuyền trưởng Henry Hudson, người Anh điều khiển
chiếc thuyền buồm Half Moon treo cờ Hà Lan với thủy thủ đoàn 20 ngừơi
tách ra khỏi bến cảng ở Amsterdam, vượt Đại Tây Dương với điểm đến là
cửa một con sông lớn chảy ra biển ở bờ Đông của Tân Thế Giới. Con
thuyền đến đích vào ngày 3/9/1609, ngựơc vào đất liền 150 dặm rồi thả
neo ở một điểm yên bình nọ.
Một
trạm mua bán, trao đổi hàng hóa với thổ dân da đỏ được dựng nên. Năm
1621, các nhà buôn
Hà Lan đã lập ra Công ty
Hà Lan Đông Ấn chuyên kinh
do
anh hàng da thú; thuốc lá sản xuất từ miền đất này, gọi là New
Amsterdam. Và rồi từ đó, người
Hà Lan phát triển buôn bán rộng ra khắp
vùng chung qu
anh, gọi là
New Netherland, trải dài từ
bang Connecticut
đến
bang Delaware của nước Mỹ ngày nay. Họ không chiếm đất mà thuê lại
của thổ dân da đỏ vì theo người da đỏ
Bắc Mỹ, chẳng có ai có thể sở hữu
đất, nước và không khí được. Đó là tài sản của chung mọi người, mọi
thời đại.
Một
đô thị không bao giờ thiếu các truyền thuyết, huyền thọai. New York
cũng có nhiều, chẳng hạn như người ta thường kể rằng, các nhà buôn Hà
Lan đã mua bán đảo Manhathan của người da đỏ với giá 24USD. “Quá rẻ
ngay khi so với giá cả thời điểm 1840, sử gia Jaap A. Jacobs người Hà
Lan nhận định. Còn trong bức thư năm 1626, một viên chức Hà Lan viết
rằng, Manhathan đã được mua bán với giá 60 guilders (tên gọi đồng tiền
Hà Lan). Thời ấy, lương tháng của một binh sĩ chỉ từ 8 đến 12 guilders,
thu nhập của một thợ thủ công tài ba là 300 guilders/năm.
Thời
gian trôi qua, con sông ấy được đặt theo tên nhà hàng hải Husdon, còn
cái trạm hàng nhỏ nhoi ấy nay đã trở thành một siêu đô thị với hơn 16
triệu dân, kiêm trung tâm tài chính số 1 thế giới. Ngay từ những năm
1660, New Amsterdam đã là vùng đất cơ hội làm ăn của nhiều cộng đồng
người ngoại quốc di cư, có đến 18 thứ tiếng được sử dụng hằng ngày. Bốn
năm sau, người Anh xâm chiếm, đổi tên New Amsterdam thành New York.
Kỷ
niệm 400 năm ngày New York được khai sinh, hơn 50 sự kiện lịch sử, văn
hóa, nghệ thuật được tổ chức không chỉ tại thành phố này bởi Bảo tàng
thành phố New York, Hiệp hội Lịch sử New York và Tổng lãnh sự quán Hà
Lan tại New York mà còn bởi giới chức du lịch, lịch sử ở Amsterdam và
nhiều địa điểm khác ở Hà Lan. Các chương trình được mang tên chung là
Amsterdam/ New Amsterdam (những thế giới của Henry Hudson).
Nếu
có dịp du lịch New York vào đúng ngày 3/9/2009, bạn có thể sẽ thích thú
chụp ảnh một chiếc thuyền buồm làm lại như chiếc nguyên mẫu Half Moon
của ông Henry Hudson cách nay 400 năm. Cư dân New York đã không quên ơn
nhà thám hiểm này, nên nếu tham quan thành phố mang biệt danh Trái táo
lớn, bạn đừng ngạc nhiên khi biết có cầu Hudson, xa lộ Hudson và công
viên Hanry Hudson trong khu Bronx. Tìm đến công viên ấy, bạn sẽ thấy
bức tranh Henry Hudson.
Nếu
muốn tận mắt xem “bằng chứng” khai sinh của New York thì bạn phải bay
sang Amsterdam, vào Bảo tàng Quốc gia Rijksmuseum. Tại đây, lần đầu
tiên có trưng bày tấm bản đồ bán đảo Manhathan, vẽ năm 1614, và một sối
chứng tích khác.