Trong khi du khách quốc tế vào VN sụt giảm nghiêm trọng hơn 20% những tháng đầu năm nay, thì một số “đối thủ” của du lịch VN đạt tỷ lệ tăng trưởng khá cao.
Chẳng hạn như Malaysia. Năm 2008, họ đón 22 triệu khách quốc tế. Năm nay, bất chấp suy thoái kinh tế thế giới, ông Victor Wee, Chủ tịch Hiệp hội
Du lịch Malaysia tự tin nói sẽ thu hút 23 triệu khách! Còn
Indonesia, khách quốc tế tăng 8% trong tháng 1, tháng 4 tăng 6,1%, tháng 7 tăng 4,6%...
Trong khi đó, tỷ lệ sụt giảm du khách quốc tế của VN rất sâu và đều đặn trong từng tháng. Chẳng hạn, tháng 1 giảm 17,7%, tháng 2 giảm 22,2%, tháng 3 giảm 28,6%, tháng 4 giảm 25,7%, tháng 7 giảm 17,8%... Tỷ lệ này ở các nước “cùng cảnh ngộ” khác là rất thấp và có sự phục hồi rõ nét. Như
Singapore, 5 tháng đầu năm khách giảm trung bình khoảng 12%, qua tháng 6 còn 8,8% và tháng 7 là 4,5%.
Trung Quốc, mức giảm khách quốc tế khá thấp, giảm sâu nhất là tháng 3 với 11,3%, tới tháng 6 giảm 2,2%, tháng 7 giảm 3%...
Cùng chung bối cảnh khủng hoảng kinh tế toàn cầu, nhưng tại sao các nước trong khu vực khắc phục được tỷ lệ giảm sâu, dần phục hồi hoặc có tăng trưởng, thì VN lại không làm được?
Malaysia đã làm gì? Theo ông Victor Wee, đó là những cách mà VN hoàn toàn có thể làm được: Thứ nhất, đẩy mạnh quảng bá; thứ hai, cải tiến sản phẩm hoặc xây dựng sản phẩm mới; thứ ba, khai mở thị trường mới. Về sản phẩm, ngoài cảnh đẹp tự nhiên,
di tích lịch sử,
văn hóa, Malaysia còn có nhiều chương trình âm nhạc quốc tế diễn ra mỗi năm, thu hút hàng chục ngàn du khách. Thể thao, họ tổ chức chặng đua xe Công thức 1 (Formula 1 Grand Prix), giải đua thuyền buồm Monsoon Cup (tận dụng mùa mưa gió để tổ chức nhằm thu hút du khách ở mùa thấp điểm). Ngành du lịch nước này còn kết hợp với
Indonesia tổ chức tour đi 2 nước tham quan được 3 di sản (bao gồm Borobudur của
Indonesia và Melaka, Penang của Malaysia). Nhiều chương trình ẩm thực,
tour sinh thái,
tour homestay (khách ở nhà dân) dành cho các du khách trẻ. Đối tượng khách mà họ nhắm đến là sinh viên các nước
Singapore, Hàn Quốc, Nhật Bản. Theo ông Victor Wee, đừng nên coi nhẹ du khách là học sinh, sinh viên, họ chi tiêu nhiều hơn khách sang vì ở dài ngày hơn. Ngoài ra, ngành du lịch còn mời những nhân vật nổi tiếng người gốc Malaysia về nước biểu diễn hoặc quảng bá cho du lịch. Họ sáng tạo icon (biểu tượng) và bài hát của
du lịch Malaysia.
Tất cả những điều đó du lịch VN đều có thể làm được. Chúng ta có thể kết hợp với
Campuchia và
Lào làm tour di sản 3 nước. Chúng ta có thể đẩy mạnh homestay nhưng kết quả đến giờ vẫn không đâu vào đâu. Mùa mưa gió chúng ta không làm gì, vì từ lâu đã chấp nhận đó là “mùa nghỉ ngơi” của ngành du lịch.
Chúng ta qua Anh, tiếp thị trên xe buýt, taxi, nhưng khách Anh lại ào ạt vào các nước khác trong khu vực Đông Nam Á. Chúng ta tăng cường quảng bá thu hút khách Đức (đi du lịch nhiều nhất thế giới) nhưng không hiệu quả. Chúng ta nhiều năm lặn lội đi tìm khách xa, trong khi khách gần thì bỏ quên. Đến khi khủng hoảng diễn ra thì vội vã quay lại tìm cách khai thác thị trường này. Trong khi ở hầu hết các nước Đông Nam Á, những người láng giềng là khách số 1 của họ. Với
Indonesia và Malaysia, khách số 1 là
Singapore. Với
Thái Lan, khách số 1 là Malaysia. Với
Singapore là
Indonesia. Còn VN, khách số 1 là
Trung Quốc nhưng theo các công ty du lịch, đa số vào VN để buôn bán ở các tỉnh phía Bắc chứ không phải để du lịch.
VN tự hào có đầy đủ thế mạnh du lịch như các nước trong khu vực nhưng chưa thể theo kịp họ. Nhiều trở ngại được nhắc đi nhắc lại, nhưng điều đáng nói nhất là chúng ta đã đủ tầm và quyết tâm hay chưa?