Khách Sạn

Trong một chuyến đi về Tả Van, thị trấn Sa Pa, tỉnh Lào Cai, tình cờ, tôi được dự đám cưới của một đôi trai gái người Dao đỏ Chảo Lùng Vạn và Tần Thị Chẩy. Đồng bào Dao quan niệm, là dù bạn là ai, nếu vào dự đám cưới đều trở thành khách quý và được đón tiếp rất nồng hậu.

Đoàn nhạc lễ dẫn đầu đoàn rước dâu.

Đêm trước ngày tổ chức cỗ cưới chính mời khách nhưng là vui nhất. Mọi người trong bản đều tụ tập ở nhà chú rể, thức thâu đêm trò chuyện, uống rượu, cùng hát giao duyên. Già làng Tẩn Vần Phấu hỉ hả: “Ở đây qua đêm với người Dao đi, nghe hát, uống rượu vui lắm!” Xen lẫn tiếng cười sảng khoái của cụ Phấu, tiếng khèn và tiếng hát văng vẳng đâu đây. Phía ngoài hiên, một đôi trai gái đang cất lời tình tự qua điệu Páo dung (điệu hát giao duyên của người Dao).

Tiếng hát chìm trong khoảng không mênh mông của đêm rừng Tây Bắc: "Khi em gặp anh, em nghĩ rằng mình đã có duyên gặp nhau. Điều may mắn nhất của em là được cùng anh hát điệu giao duyên. Và em thấy lòng mình bình yên...!". Chàng trai đáp lại: “Nghe em hát, anh cảm thấy rằng em đã yêu anh. Khi em về rồi, anh sẽ luôn nghĩ đến bài hát của chúng mình. Anh sẽ buồn lòng rất nhiều vì nhớ em..!".

Theo già làng Phấu, xưa nay, người Dao chinh phục trái tim nhau bằng sự tài tình đối đáp và sự chân thành qua lời hát Páo dung. Chú rể Chảo Lùng Vạn, 19 tuổi, người Tả Van, hai năm trước trong một đám cưới bên xã Tả Phìn cũng đã làm xiêu lòng cô gái Tần Thị Chẩy, 18 tuổi, bằng điệu hát tha thiết như thế…

Lễ vật của đoàn rước dâu.

Ngà ngà men rượu, già làng Tẩn Vần Phấu rủ rỉ kể chuyện: “Ngày xưa, đám cưới người Dao đỏ dềnh dang tốn kém lắm, nay thì chỉ làm trong hai ngày, đỡ hơn rất nhiều”. Theo lệ của người Dao đỏ, nhà Vạn (chú rể Chảo Lùng Vạn) phải cử người sang nhà gái đưa một đôi vòng tay bằng bạc trắng. Lần đầu, nhà gái trả lại (cũng theo tục lệ). Nhà trai tiếp tục đi hỏi lần thứ hai, sau ba ngày, không thấy nhà gái trả đồ lại, lúc ấy nhà Vạn mới chọn ngày tốt, mang theo một con gà, một lít rượu sang nhà gái ở Tả Phìn. Lúc ấy, hai bên gia đình mới bàn bạc thống nhất và định ngày ăn hỏi. Và đám cưới chủ yếu diễn ra ở nhà trai.

Đêm khuya, cụ Phấu vẫn rì rầm kể những chuyện. Góc nhà, rượu vẫn cứ rót, chén tửu nâng lên, lời tâm tình gửi lại…

Ông mối quàng khăn đỏ cho cô dâu và chú rể.

Sớm hôm sau, khi những giọt sương vẫn còn đọng trên ngọn cỏ, trời tảng sáng, sự yên tĩnh vốn có của núi rừng bị đánh thức bởi âm thanh náo nhiệt của kèn pí lè, thanh la, chiêng trống. Đoàn nhà trai gồm ông mối, nam nữ thanh niên sang nhà gái rước dâu. Người Dao quan niệm, mọi điều tốt lành nhất đều bắt đầu ngay từ buổi sớm mai, khi mặt trời còn chưa thức giấc. Thế nên cô dâu Tần Thị Chẩy phải dậy rất sớm cho kịp đến nhà chồng lúc 6h.

Buổi ban mai tinh khiết, các lữ khách phố phường được thưởng thức một “bản hòa tấu” đặc biệt của màu sắc và âm thanh. Giữa không gian xanh mướt của núi rừng, đoàn rước dâu náo nhiệt với trang phục màu đỏ lộng lẫy. Dàn nhạc với âm thanh đặc trưng dân tộc Dao của kèn pí lè, của thanh la, chiêng trống sôi động, ồn ã. Cô dâu Chẩy khăn trùm kín mặt, khăn và áo thêu những đường nét hoa văn dân tộc Dao đều mới rực đỏ, bên cạnh là một phù dâu cầm ô che và một ông mối dẫn đường… Già làng Phấu cười cho biết: “Theo phong tục, chú rể không được ra đón, không được nhìn mặt cô dâu cho đến khi thực hiện xong các nghi lễ tạ tổ tiên, cô dâu mới cởi khăn che mặt, tránh được nhiều điều rủi ro".

Cô dâu chú rể quàng chung một chiếc khăn đỏ thể hiện mối ràng buộc giữa hai người.

Trong nhà chú rể lúc này đã treo kín những bức trướng màu đỏ có ghi những chữ chúc phúc cho cô dâu chú rể trăm năm hạnh phúc. Bàn thờ tổ tiên người Dao được bày sẵn 12 đôi đũa, 12 bát, 12 chén rượu. Chú rể Chảo Lùng Vạn dắt cô dâu Tần Thị Chẩy bái lạy tổ tiên ba lần. Sau đó, cô dâu được đưa vào một nơi kín đáo chờ đến giờ tốt mới ra chào quan khách.

Sau các thủ tục cần thiết, ngoài sân, rượu được mang ra, rót đầy tràn các bát. Đó là lễ uống rượu nhập tổ, tạ ơn những người bà con họ hàng đến giúp đám cưới. Ngoài sân, những đôi trai gái xúng xính quần áo đẹp lại tiếp tục đắm say trong điệu giao duyên của họ.